منظور از اعسار مهریه چیست؟

اعسار مهریه یکی از کلیدی‌ترین مفاهیم حقوقی در پرونده‌های خانواده ایران است و اغلب، چالش اصلی در دعاوی مطالبه مهریه به شمار می‌رود. بسیاری از مردان پس از صدور حکم پرداخت مهریه، به دنبال پاسخ این سؤال حیاتی هستند که اعسار مهریه چیست؟ یا چگونه می‌توان مهریه را قسط بندی کرد؟ این فرآیند قانونی به فرد بدهکار (زوج) اجازه می‌دهد تا در صورت ناتوانی مالی، تعهد پرداخت یکجای مبلغ مهریه را به صورت قسطی یا در اقساط بلندمدت انجام دهد و از مجازات‌های احتمالی مانند حبس رهایی یابد.

این مقاله به صورت جامع و بر اساس قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی و قانون حمایت از خانواده، به تشریح کامل شرایط، مراحل اثبات اعسار مهریه، مدارک لازم و تفاوت‌های حقوقی کلیدی آن می‌پردازد.

اعسار مهریه: تعریف حقوقی و مبنای قانونی آن

اعسار مهریه در اصطلاح حقوقی به معنای ناتوانی موقت یا دائم فرد بدهکار (زوج) در پرداخت یکجای تمام مبلغ مهریه است. هنگامی که زن (زوجه) مهریه خود را به اجرا می‌گذارد و حکم دادگاه مبنی بر محکومیت زوج به پرداخت کامل مهریه صادر می‌شود، زوج می‌تواند با طرح دعوای اعسار از پرداخت مهریه یا به طور کامل یا از پرداخت دفعی آن، از دادگاه تقاضای تقسیط یا معافیت کامل از پرداخت کند.

مبانی قانونی اعسار مهریه:

1. قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی: این قانون، که مرجع اصلی رسیدگی به دعاوی اعسار است، اعسار را به عنوان وضعیت کسی تعریف می‌کند که به دلیل عدم دسترسی به مال و دارایی کافی، توانایی پرداخت دیون (از جمله مهریه) خود را ندارد.
2. قانون حمایت از خانواده: بر اساس این قانون، حتی در زمان مطالبه مهریه، دادگاه می‌تواند همزمان به درخواست تقسیط زوج رسیدگی کند. پیش از این قانون، زوج برای طرح دعوای اعسار باید منتظر می‌ماند تا حکم نهایی مهریه صادر شود.

نکته کلیدی: هدف از دعوای اعسار مهریه، فرار از پرداخت بدهی نیست، بلکه تعدیل نحوه پرداخت آن متناسب با وضعیت مالی واقعی زوج است.

جمع‌بندی: 

اعسار مهریه فرآیندی قانونی و حیاتی است که به مردانی که واقعاً توانایی مالی پرداخت یکجای مهریه را ندارند، اجازه می‌دهد تا با تقسیط منطقی، از مجازات‌های حقوقی مانند حبس رهایی یافته و زندگی عادی خود را ادامه دهند. کلید موفقیت در دعوای اعسار مهریه، اثبات دقیق و مستدل ناتوانی مالی از طریق ارائه لیست شفاف اموال، شهادت شهود آگاه و مدارک درآمدی است. هر فردی که با حکم پرداخت مهریه مواجه می‌شود، باید بلافاصله و همزمان با طرح دعوای زوجه، دادخواست اعسار از پرداخت مهریه را تنظیم و ارائه کند تا از حقوق قانونی خود بهره‌مند شود. در نهایت، اعسار یک راه حل است، نه فرار از دین، و مستلزم تعهد زوج به پرداخت منظم اقساط تعیین شده توسط دادگاه است.