بایگانی ماهانه: دسامبر 2025

جرم‌ های یقه سفید بیانگر فعالیت‌ های غیر قانونی است که از اشخاص سر شناس و در خور احترام صوری و طبقه بالاتر جامعه سر می‌ زند. شغل و موقعیت اجتماعی و اشرافی این دسته از جنایتکاران ایجاب می‌ کند که مانند طبقه ممتاز جامعه بهترین و گرانبهاترین لباس با یقه سفید بر تن بپوشند و صورت ظاهرشان موجب شود تا مردم به آن‌ ها گمان بد نبرند و چپاول و غارتگری را دون شان انگارند.

به خاطر آثار زیان بار گسترده که از ارتکاب جرایم یقه سفید به جامعه تحمیل می‌ شود، قوانین و رویه قضایی برخی کشورها در سال‌ های اخیر با شدت عمل بیشتر با این جرایم‌ برخورد می‌ کنند و طبع غیر خشن این جرایم و ظاهر موجه‌ نمای مرتکبان، مانع از اعمال‌ مجازات براساس قانون نشده است. گروه وکلای کیفری ژیوار راهنمای شما می باشد.

پیامد جرایم یقه سفید 

جرم شناسان به موضوع بزه دیده شناسی جرایم یقه سفیدها علاقه مند بوده و از این بزه دیدگان با عنوان بزه دیدگان نامرئی نام می برند. هرچند ماهیت بزه دیدگی جرایم یقه سفیدها اغلب مالی است. اما این جرایم می تواند صدمات جسمانی گسترده ای نیز در پی داشته باشد. از طرف دیگر، علاوه بر تفاوت در الگوی بزه دیدگی جرایم سنتی در مقایسه با جرایم یقه سفیدها، این الگو دارای مشابهت هایی نیز می باشد.

همچنین الگو و نوع بزه دیدگی در جرایم یقه سفیدها بر اساس:

• جنسیت
• سن
• طبقه اجتماعی

متفاوت خواهد بود. جرایم یقه سفیدها فراتر از هزینه های اولیه و مستقیم، هزینه های ثانویه دیگری نیز به همراه دارد که به همان اندازه زیان بار است. تضعیف اعتماد در نظام اقتصادی و در میان رهبران تجاری، از دست رفتن اعتماد و اطمینان در نهادها، فرایندها و رهبران سیاسی و فرسایش اخلاق عمومی سه حوزه مهم پیامد ثانویه جرم یقه سفیدها محسوب می شوند.

جرایم یقه سفیدی در مقایسه با دیگر جرایم به مراتب زیان بارتر و آسیب زننده تر می باشد. زیان های ناشی از این جرایم در سه دسته زیان های اقتصادی، علیه تمامیت جسمانی و اجتماعی اخلاقی تقسیم بندی می شود. در این میان صدماتی که این جرایم به حس اعتماد افراد در سطح جامعه وارد می آورد، مهم ترین نوع آسیب می باشد. این درحالی است که با توجه به روند جهانی شدن به ویژه در عرصه تجارت جهانی و توسعه اینترنت به عنوان ابزاری با کاربری ارتباطی و تجاری فرصت های جدیدی برای ارتکاب جرایم یقه سفیدی درحال شکل گیری است.

ویژگی جرایم یقه سفید

ویژگی جرایم یقه سفید به شرح زیر می باشد:

• كمتر كشف يا علني مي شود، كمتر گـزارش می شود. در نتيجـه کمتر در آمارهای رسمي انعكاس مي يابد پس سنجش آن دشوارتر است.
• برخورد دستگاه اي مسئول با آن، توأم با نوعي بي توجهي و اهمال است تا آنجا كـه اين بزهكاران، به ندرت، گرفتار می شوند و به زندان مي روند.
•  محصول فعاليت يک طبقه ممتاز است و در سايه قدرت و توان اقتصادي يا اجتماعي.
• نسبت به جرم هاي قشرهاي محروم جامعه، هزينه هاي به مراتب سنگين تر را بر جامعه تحميل مي كند.
•  در مقايسه با جرم هاي قشرهاي محروم، شمار بسيار بيشتري از افراد جامعه را قرباني خويش مي سازد.
• جنبه هاي خشن آن، نسبت به مواردي مانند قتل، ضرب و جرح و تجاوز كمتر نمايان است. اما درست به همان اندازه واقعي است و گاه نتايجي سنگینی را در پـي دارد.
• مواردي مانند نقض آشكار مقررات بهداشتي در تهيه و ارائـه دارو، ايمنـي در محـل كـار، يـا آلودگي محيط زيست كه مي تواند باعث آسيب جسمي يا مرگ عده زيادي شود.
• معمولاً پس از ارتكاب جرم شاكي وجود ندارد و در غير اينصورت، شكايت، با فاصـله زماني طولاني پس از وقوع جرم، طرح می شود.

مصادیق جرایم یقه سفید

برخی از جرایم یقه سفیدی بزه‌ دیده مستقیم دارند و برخی بزه‌ دیده‌ مستقیم ندارند. ولی به‌ هرحال جامعه و اعضای آن بزه‌ دیده واقع می‌ شوند. ازاین‌ رو، کلیه‌ افراد جامعه باید تشویق به همکاری در مقابله با این جرایم شوند و به اندازه کافی تحت‌ حمایت قانونی واقع شوند. در ایران بیشتر مصادیق جرایم یقه سفیدی جرم‌ انگاری شده است. ولی‌ تناسب لازم در مقام مقایسه بین مصادیق مختلف این جرم با توجه به آثار آنها صورت نگرفته‌ است.

سوالات متداول در باب جرایم یقه سفید

در این بخش مفتخر به پاسخگویی سوالات متداول در باب جرایم یقه سفید می باشیم:

•  پیامد جرایم یقه سفید چیست؟ جرم شناسان به موضوع بزه دیده شناسی جرایم یقه سفیدها علاقه مند بوده و از این بزه دیدگان با عنوان بزه دیدگان نامرئی نام می برند. هرچند ماهیت بزه دیدگی جرایم یقه سفیدها اغلب مالی است. اما این جرایم می تواند صدمات جسمانی گسترده ای نیز در پی داشته باشد. از طرف دیگر، علاوه بر تفاوت در الگوی بزه دیدگی جرایم سنتی در مقایسه با جرایم یقه سفیدها، این الگو دارای مشابهت هایی نیز می باشد.
• مصادیق کلاهبرداری در جرایم یقه سفید چیست؟ يكي از مهمترين جرايمي كه مي تواند به عنوان جرم يقه سفيد شناخته شود، كلاهبرداری مي باشد. منظور كلاهبرداري از بخش عمومي با توسل به وسايل متقلبانه براي چپاول اموال عمومي است. همچنان كه از تعريف جرم كلاهبرداري نتیجه می شود، مرتكبين در مقايسه با متوسط ضريب هوش جامعه، از هوش بيشتري برخوردار است.

موضوع ازدواج با فردی که دچار اختلال دوقطبی (Bipolar Disorder) است، پیچیدگی‌های خاص خود را به همراه دارد. هنگامی که پای مسائل مالی و حقوقی مانند مهریه زن دوقطبی به میان می‌آید، ابهامات و نگرانی‌های حقوقی برای خانواده‌ها و به خصوص زوج‌ها ایجاد می‌شود. بسیاری از افراد جستجو می‌کنند که وضعیت مهریه در صورت پنهان کاری بیماری روانی چگونه است و آیا این بیماری می‌تواند حق مهریه را تحت تأثیر قرار دهد یا خیر. ضروری است بدانیم که اختلال دوقطبی، یک بیماری روانی قابل مدیریت است و صرف وجود آن در زن یا مرد، به طور معمول و خود به خود، حق مهریه را از بین نمی‌برد یا لغو نمی‌کند.

در این مقاله جامع، ما به طور مفصل به تحلیل شرایط حقوقی و فقهی حاکم بر عقد نکاح و مهریه در زمینه بیماری‌های روانی خواهیم پرداخت. ما تفاوت بنیادین بین جنون (به عنوان یکی از عیوب فسخ نکاح) و اختلال دوقطبی را تشریح می‌کنیم، تأثیر پنهان‌کاری بیماری روانی بر حقوق زوجین و چگونگی مطالبه یا عدم استحقاق مهریه را بر اساس قوانین مدنی ایران (با نگاهی به فقه اسلامی) بررسی خواهیم کرد.

تفاوت اختلال دوقطبی با “جنون”

اولین و مهم‌ترین قدم برای تعیین وضعیت مهریه زن دوقطبی، درک تفاوت دقیق میان یک بیماری روانی مدیریت‌پذیر (مانند اختلال دوقطبی) و عیب حقوقی جنون (Insanity) است که در قانون مدنی برای فسخ نکاح تعریف شده است.

الف. اختلال دوقطبی: یک بیماری مدیریت‌پذیر و نوسانی

اختلال دوقطبی یک بیماری روانی مزمن است که با تغییرات شدید خلق‌وخو، انرژی و سطح فعالیت مشخص می‌شود، اما به ندرت به معنای جنون حقوقی است.

• اختلال دوقطبی با دوره‌های مانیا (شیدایی) و دوره‌های افسردگی عمیق مشخص می‌شود. در فاز مانیا، فرد ممکن است انرژی بیش از حد، تصمیمات پرخطر و بی‌پروا، و کاهش نیاز به خواب داشته باشد. در فاز افسردگی، فرد دچار غمگینی شدید، از دست دادن علاقه و افکار خودکشی می‌شود.
  • مدیریت پزشکی: با پیشرفت‌های علم روان‌پزشکی، اختلال دوقطبی با داروهای تثبیت‌کننده خلق‌وخو و روان‌درمانی در اکثریت موارد قابل کنترل است. فرد مبتلا در اغلب اوقات در حالت تعادل (ایوتیمیا) قرار دارد و توانایی درک، تصمیم‌گیری و مسئولیت‌پذیری کامل را دارد.

جمع‌بندی حقوقی و توصیه به زوجین

وضعیت مهریه زن دوقطبی در نهایت توسط دادگاه و بر اساس شواهد پزشکی و حقوقی مورد قضاوت قرار می‌گیرد.

الف. تحلیل نهایی حقوق مهریه

حق مهریه زن دوقطبی صرفاً به دلیل وجود اختلال دوقطبی از بین نمی‌رود.

• • اصل بقای مهریه: اصل بر این است که مهریه به محض عقد، حق زن می‌شود. اختلال دوقطبی (بر خلاف جنون) عیب محسوب نمی‌شود و مهریه زن دوقطبی به طور کامل محفوظ است، مگر اینکه مرد بتواند ثابت کند که در زمان عقد، زن در حالت جنون دائمی یا ادواری بوده و او از این موضوع بی‌اطلاع بوده است.
  • مسئولیت زوجین: در صورت آگاهی زن از بیماری، صداقت و شفافیت با همسر آینده بهترین رویکرد اخلاقی و حقوقی است.

ب. توصیه‌های کلیدی برای مدیریت ازدواج 

• • مشاوره پیش از ازدواج (Pre-Marital Counseling): زوجین باید حتماً در جلسات مشاوره تخصصی شرکت کنند تا ماهیت بیماری، دوره‌های حاد، نحوه مدیریت بحران و مسئولیت‌های هر دو طرف در قبال درمان زن مشخص شود. این شفافیت، احتمال دعاوی حقوقی بعدی را به شدت کاهش می‌دهد.
  • پزشکی قانونی و مدارک: در صورت بروز اختلاف، نظر پزشکی قانونی در مورد اینکه آیا وضعیت زن به حد جنون حقوقی رسیده است یا خیر، برای تصمیم دادگاه در مورد فسخ نکاح به دلیل جنون و وضعیت مهریه، تعیین‌کننده است. ارائه مدارک پزشکی دقیق در مورد سابقه بیماری، درمان‌ها و وضعیت فعلی زن در دادگاه اهمیت بالایی دارد.
  • مشاوره حقوقی تخصصی: برای جلوگیری از ابهامات، زوجین باید حتماً قبل از عقد، شرایط حقوقی مربوط به بیماری‌های روانی را با یک وکیل متخصص حقوق خانواده در میان بگذارند.

طلاق در دوران عقد از طرف مرد پس از ثبت رسمی ازدواج، یکی از پرتکرارترین و حساس‌ترین موضوعات در دادگاه‌های خانواده است. بسیاری از مردانی که هنوز زندگی مشترک خود را به طور رسمی آغاز نکرده‌اند اما قصد جدایی دارند، این سؤال کلیدی را مطرح می‌کنند که شرایط طلاق در دوران عقد از طرف مرد چیست؟ و حقوق مالی زن در طلاق دوران عقد چقدر است؟

بر اساس قوانین جمهوری اسلامی ایران، حق طلاق اصولاً با مرد است، اما اعمال این حق حتی در دوران عقد، مشروط به رعایت کامل حقوق مالی زوجه است. در واقع، هرچند که طلاق از طرف مرد در دوران عقد ممکن و ساده است، اما پرداخت تعهدات مالی، کلید نهایی شدن این فرآیند است. این مقاله جامع به تشریح کامل مراحل، حقوق قانونی زوجه و نکات حیاتی مربوط به طلاق دوران عقد از طرف زوج می‌پردازد تا تمامی ابهامات در این زمینه رفع شود.

تفاوت حقوقی دوران عقد با پس از شروع زندگی مشترک

دوران عقد، که از لحاظ حقوقی با دوران پس از شروع زندگی مشترک (تمکین خاص) متفاوت است، به دوره‌ای اطلاق می‌شود که عقد ازدواج دائم جاری شده، اما زوجین هنوز زیر یک سقف نرفته‌اند یا نزدیکی (رابطه زناشویی) بین آن‌ها صورت نگرفته است. تمایز این دوران در تعیین میزان مهریه زن در هنگام طلاق از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است.

• تمکین عام: در دوران عقد، زن موظف به تمکین عام (تبعیت از شوهر در کلیات زندگی و انتقال به منزل مشترک) است، اما هنوز تمکین خاص (برقراری رابطه زناشویی) بر عهده او نیست و زن می‌تواند از حق حبس خود استفاده کند.
• مهریه در صورت عدم نزدیکی: مهم‌ترین تفاوت حقوقی این است که اگر طلاق در دوران عقد و قبل از وقوع نزدیکی صورت گیرد، زن مستحق نصف مهریه خواهد بود. این در حالی است که در صورت وقوع نزدیکی، زن مالک تمامی مهریه است.
• سادگی مراحل برای مرد: از آنجا که مرد حق طلاق دارد (ماده ۱۱۳۳ قانون مدنی)، طلاق از طرف مرد در دوران عقد نیازی به اثبات دلیل یا تقصیر زن ندارد و تنها با پرداخت حقوق مالی، حکم طلاق صادر می‌شود.

چالش‌های طلاق در دوران عقد و نقش وکیل

طلاق در دوران عقد از طرف مرد با وجود سادگی نسبی، چالش‌هایی را به همراه دارد که نقش وکیل طلاق متخصص را پررنگ می‌کند.

1. اعتراض زن به تقسیط مهریه: زن می‌تواند در دادگاه نسبت به تقسیط مهریه اعتراض کند و مرد را تحت فشار قرار دهد. وکیل مرد می‌تواند با ارائه مستندات مالی، تقسیط را برای موکل خود تسهیل کند.
2. طولانی شدن فرآیند: اگر زن با طلاق مخالفت کند، فرآیند داوری و مراحل حقوقی می‌تواند طولانی شود. وکیل طلاق می‌تواند با پیگیری مستمر و اطلاع از رویه‌های قضایی، طولانی شدن پرونده را به حداقل برساند.
3. حق حبس زن: در صورتی که زن از حق حبس خود استفاده کند، مرد ملزم به پرداخت نفقه دوران حبس است.

جمع‌بندی: 

شرایط طلاق در دوران عقد از طرف مرد بر اساس قانون، در نهایت به پرداخت حقوق مالی زن منتهی می‌شود. مرد برای اعمال حق طلاق خود، نیاز به دلیل یا اثبات تقصیر زن ندارد، اما باید تعهدات مالی خود را اجرا کند. تعیین‌کننده اصلی میزان این تعهدات، وقوع یا عدم وقوع نزدیکی است: اگر نزدیکی صورت نگرفته باشد، زن مستحق نصف مهریه است و در غیر این صورت، مالک تمام مهریه خواهد بود.

آگاهی کامل از این حقوق، به زن کمک می‌کند تا در فرآیند طلاق، به تمامی حقوق قانونی خود دست یابد و مرد نیز با اطلاع از تعهدات خود، فرآیند را به نحو احسن مدیریت کند. استفاده از وکیل طلاق در این دوران، برای هر دو طرف جهت کاهش تنش و تسریع فرآیند، یک ضرورت است.

اعسار مهریه یکی از کلیدی‌ترین مفاهیم حقوقی در پرونده‌های خانواده ایران است و اغلب، چالش اصلی در دعاوی مطالبه مهریه به شمار می‌رود. بسیاری از مردان پس از صدور حکم پرداخت مهریه، به دنبال پاسخ این سؤال حیاتی هستند که اعسار مهریه چیست؟ یا چگونه می‌توان مهریه را قسط بندی کرد؟ این فرآیند قانونی به فرد بدهکار (زوج) اجازه می‌دهد تا در صورت ناتوانی مالی، تعهد پرداخت یکجای مبلغ مهریه را به صورت قسطی یا در اقساط بلندمدت انجام دهد و از مجازات‌های احتمالی مانند حبس رهایی یابد.

این مقاله به صورت جامع و بر اساس قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی و قانون حمایت از خانواده، به تشریح کامل شرایط، مراحل اثبات اعسار مهریه، مدارک لازم و تفاوت‌های حقوقی کلیدی آن می‌پردازد.

اعسار مهریه: تعریف حقوقی و مبنای قانونی آن

اعسار مهریه در اصطلاح حقوقی به معنای ناتوانی موقت یا دائم فرد بدهکار (زوج) در پرداخت یکجای تمام مبلغ مهریه است. هنگامی که زن (زوجه) مهریه خود را به اجرا می‌گذارد و حکم دادگاه مبنی بر محکومیت زوج به پرداخت کامل مهریه صادر می‌شود، زوج می‌تواند با طرح دعوای اعسار از پرداخت مهریه یا به طور کامل یا از پرداخت دفعی آن، از دادگاه تقاضای تقسیط یا معافیت کامل از پرداخت کند.

مبانی قانونی اعسار مهریه:

1. قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی: این قانون، که مرجع اصلی رسیدگی به دعاوی اعسار است، اعسار را به عنوان وضعیت کسی تعریف می‌کند که به دلیل عدم دسترسی به مال و دارایی کافی، توانایی پرداخت دیون (از جمله مهریه) خود را ندارد.
2. قانون حمایت از خانواده: بر اساس این قانون، حتی در زمان مطالبه مهریه، دادگاه می‌تواند همزمان به درخواست تقسیط زوج رسیدگی کند. پیش از این قانون، زوج برای طرح دعوای اعسار باید منتظر می‌ماند تا حکم نهایی مهریه صادر شود.

نکته کلیدی: هدف از دعوای اعسار مهریه، فرار از پرداخت بدهی نیست، بلکه تعدیل نحوه پرداخت آن متناسب با وضعیت مالی واقعی زوج است.

جمع‌بندی: 

اعسار مهریه فرآیندی قانونی و حیاتی است که به مردانی که واقعاً توانایی مالی پرداخت یکجای مهریه را ندارند، اجازه می‌دهد تا با تقسیط منطقی، از مجازات‌های حقوقی مانند حبس رهایی یافته و زندگی عادی خود را ادامه دهند. کلید موفقیت در دعوای اعسار مهریه، اثبات دقیق و مستدل ناتوانی مالی از طریق ارائه لیست شفاف اموال، شهادت شهود آگاه و مدارک درآمدی است. هر فردی که با حکم پرداخت مهریه مواجه می‌شود، باید بلافاصله و همزمان با طرح دعوای زوجه، دادخواست اعسار از پرداخت مهریه را تنظیم و ارائه کند تا از حقوق قانونی خود بهره‌مند شود. در نهایت، اعسار یک راه حل است، نه فرار از دین، و مستلزم تعهد زوج به پرداخت منظم اقساط تعیین شده توسط دادگاه است.